Geofoon

Deze website is gemaakt voor iedereen die meer wil weten over bodembewegingen en de gevolgen ervan: omdat u ermee wordt geconfronteerd in de omgeving, omdat u door bodemdaling of een aardbeving schade heeft geleden of gewoon uit interesse. Geofoon is niet ingericht om schadegevallen te beoordelen of te behandelen. Op de pagina Meldingen & schadeclaims van deze site staat wat wij wel en niet voor u kunnen betekenen en welke procedure u kunt volgen in geval van mogelijke schade.

De Nederlandse bodem beweegt. Dit kan het gevolg zijn van natuurlijke processen, maar ook van menselijke activiteiten. Zo daalt de bodem in grote delen van Nederland geleidelijk en langzaam als gevolg van natuurlijke, geologische processen. In klei- en veengebieden wordt dit proces versneld door menselijke activiteiten zoals verlaging van de grondwaterstand en inpoldering. Naast deze geleidelijke, niet voelbare daling vinden af en toe aardbevingen plaats. In Zuid-Nederland zijn dit natuurlijke aardbevingen die soms redelijk zwaar kunnen zijn en dan aanzienlijke schade aan gebouwen veroorzaken. Boven aardgasvelden in Noord- en West-Nederland vinden regelmatig lichte aardbevingen plaats, die door de winning van gas worden veroorzaakt.

Sinds 1965 wordt in Nederland aardgas gewonnen. Wanneer gas wordt geproduceerd verandert de druk in de ondergrond waardoor de bodem kan dalen. Dit gebeurt geleidelijk maar het kan ook voorkomen dat een plotselinge verschuiving plaatsvindt langs een breuk, diep in de aardkorst. Er wordt dan aan het aardoppervlak een aardbeving gevoeld; men voelt de grond trillen of bewegen. Bij sterke schokken gaan voorwerpen bewegen en kan schade aan gebouwen ontstaan. De eerste aardschokken in Noord-Nederland zijn geregistreerd in december 1986 bij Assen. In de periode tot 2008 zijn ruim 500 van deze niet-natuurlijke aardbevingen geregistreerd.

Drie Nederlandse instellingen, ieder deskundig op het gebied van bodembeweging of aardbevingen hebben samen een  informatiepunt ingesteld: Geofoon. Het is een landelijk informatiepunt voor burgers, bedrijven en instellingen met vragen over bodemdaling en aardbevingen en de mogelijke gevolgen daarvan.

TNO Bouw en Ondergrond doet aardwetenschappelijk onderzoek en verstrekt informatie over de opbouw van de ondergrond, de samenstelling van de aardlagen en de plaats en het gedrag van breuken in de ondergrond. Bij TNO Bouw en Ondergrond is ook proceskennis over bodemdaling aanwezig. Ook verricht TNO Bouw en Ondergrond onderzoek op het gebied van bouwvraagstukken ten behoeve van het bedrijfsleven en overheid. TNO Bouw en Ondergrond zet specifieke kennis in voor onderzoek en advisering met betrekking tot de effecten van bodembewegingen op gebouwen.  
Het KNMI – De afdeling Seismologie van het KNMI doet onderzoek naar aardbevingen en registreert aardbevingen van klein tot groot met een veertigtal seismische stations in Nederland.
In Deltares is de kennis van WL|Delft Hydraulics, GeoDelft, een deel van TNO Bouw en Ondergrond en delen van Rijkswaterstaat ( DWW, RIKZ, RIZA integraal waterbeheer) gebundeld. Deltares richt zich op het ontwikkelen, verspreiden én toepassen van kennis voor vraagstukken op het gebied van oppervlakte- en grondwater, de ondergrond, water en bodemkwaliteit en ruimtelijke ontwikkelingen.

De bundeling van specifieke kennis in Geofoon draagt zorg voor een samenhang in de voorlichting over geologische gebeurtenissen en de gevolgen van bodembewegingen voor gebouwen.