 |
Aardbevingen |
Aardbevingen worden in Nederland geregistreerd en bestudeerd door de afdeling Seismologie van het KNMI. Seismologen houden zich bezig met onderzoek naar de oorsprong en de voortplanting van door aardbevingen opgewekte golven in de aarde en de activiteit van breuken. Aardbevingen of andere seismische bronnen kunnen een natuurlijke of kunstmatige oorsprong hebben. Aardbevingen als gevolg van gaswinning zijn kunstmatig.
Ze worden ook wel geïnduceerde bevingen genoemd om aan te geven dat ze door menselijk handelen veroorzaakt zijn.
De trillingen die bij een natuurlijke of geïnduceerde aardbeving worden opgewekt door een plotselinge verschuiving langs een breukvlak, planten zich als golven in meerdere richtingen voort (Figuur 1). Aan het aardoppervlak kunnen zulke trillingen worden waargenomen met behulp van seismometers. Een van de eerste seismometers die trillingen in alle richtingen kon registreren werd in 1893 gebouwd door de Engelse seismoloog John Milne.
Het opgenomen trillingssignaal wordt tegenwoordig digitaal opgeslagen en bekeken op een computerscherm. Ook kan het direct worden afgebeeld op papier (Figuur 2). Een afbeelding van de waargenomen trillingen wordt een seismogram genoemd.
Het KNMI heeft, verspreid over het hele land, een veertigtal seismische stations ingericht (Figuur 2). Om verstoringen door trillingen uit de omgeving tegen te gaan, zijn de seismometers in Noord-Nederland op enige diepte onder het aardoppervlak geplaatst. Zo is er minder storing door trillingen uit de omgeving.
Uit de registratie door seismometers kan de plaats van herkomst van de aardbevingsgolven worden vastgesteld. Het punt in de aardkorst waar een aardbeving plaatsvindt wordt het hypocentrum genoemd. Het epicentrum is
de plaats recht boven het hypocentrum aan het aardoppervlak. Bij veel natuurlijke aardbevingen ligt het hypocentrum op enkele tientallen kilometers diepte, maar soms ook maar op enkele kilometers.
Figuur 2. Aardbevingstrillingen worden geregistreerd door seismometers en afgebeeld in een seismogram. Zowel horizontale als verticale bewegingen worden vastgelegd
Figuur 1. De seismologie registreert en bestudeert de bron en de voortplanting van seismische golven in de ondergrond
Aardbevingen door gaswinning